كه : « و ما اقرأ » ؟ « 147 » قال يا محمّد ! اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ ، خَلَقَ الْإِنْسانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَ رَبُّكَ الْأَكْرَمُ الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ عَلَّمَ الْإِنْسانَ ما لَمْ يَعْلَمْ « 148 » . و از اين آيه كه اوّل آيهء نازله از كلام اللّه است بر آن حضرت استنباط مىشود كه تذكّر به آيات خلقت عالم و آيات خلقت انسان از علقه مقدّم است بر تعليم كردن خداوند به انسان علم ما لا يعلم را . و مراد از تعليم علم به انسان افاضهء نور علم است بر عقل و قلب انسان تا صاحب علم يقينى گردد بر وحدانيّت خداوند كه : « العلم هو نور يقذفه اللّه فى قلب من يشاء » « 149 » . و حضرت امام عليه السّلام فرمودند : و اذا اشرق نور اليقين فى القلب شاهد الفضل و اذا تمكّن منه رؤية الفضل رجا ، و اذا وجد حلاوة الرّجاء طلب و اذا وفّق للطّلب وجد ؛ يعنى هرگاه تجلّى كرد نور يقين در قلب ، مشاهده مىكند فضل پروردگار را ، زيرا كه هرگاه يقين كامل حاصل كرد بر امكان و حدوث و زوال و فناى خود به حسب ذات و صفات و افعال ، يقين حاصل مىكند بر وجوب و قدم و ثبوت و بقاى ذات و صفات پروردگار . و پس از حصول اين دو مرتبه از يقين ، مىبيند كه صدور وجود فانى خود و لوازم او از وجود باقى حضرت آفريدگار از عين فضل و منّت و رحمت است ؛ زيرا كه قبل از ظهور و خلقت اين وجود فانى ، عبد ذليل فقير را وجودى اصلا نبوده كه مصدر خدمت و عبادتى يا منشاء دعا و مسئلتى شود و به اين واسطه حضرت خالق بىچون ، به عوض طاعت

--> ( 147 ) - چه بخوانم ؟ ( 148 ) - اى محمد ( ص ) : بخوان بنام پروردگارت آن‌كس كه آفرينش را پديد آورد و آدمى را از خون بسته ، بخوان بنام پروردگار كريمت كه كريم‌ترين كريمانست آن پروردگارى كه بوسيلهء مشيّت مطلقهء الهيّهء خويش آدمى را آنچه نمىدانست بياموخت : سورهء 96 آيهء 1 و 2 و 3 و 4 ( 149 ) - علم نوريست كه خداى تعالى در دل آن‌كس كه خواهد بيفكند .